Hôn Nhân Giữa Người Công Giáo và Người Chưa Rửa Tội

Trong đời sống hôm nay, không ít người trẻ Công giáo yêu một người không cùng đức tin, chưa được Rửa tội. Khi tình yêu đủ sâu, câu hỏi liên quan đến thao thức nội tâm bắt đầu xuất hiện: “Nếu con yêu người này, thì Giáo hội có chấp nhận tình yêu này không?”

Thực ra, Hội Thánh Công giáo không phủ nhận những mối tình như thế. Nhưng đồng thời, Hội Thánh cũng không xem đó là một lựa chọn đơn giản. Theo Giáo luật, hôn nhân giữa một người đã được Rửa tội trong Giáo hội Công giáo và một người chưa được Rửa tội thuộc trường hợp gọi là “ngăn trở khác đạo” (disparitas cultus), và nếu không có phép chuẩn, hôn nhân đó là vô hiệu (x. GL 1086 §1). Điều này có thể khiến nhiều người cảm thấy như có một “rào cản”, nhưng thực ra, đó không phải là sự từ chối, mà là một lời mời gọi suy nghĩ sâu hơn.Bởi vì vấn đề ở đây không chỉ là “có cưới được hay không”, mà là “cưới rồi sẽ sống thế nào”.

Khi hai người yêu nhau, sự khác biệt tôn giáo có thể chưa bộc lộ rõ. Nhưng khi bước vào đời sống hôn nhân, những câu hỏi rất cụ thể sẽ dần xuất hiện: con cái sẽ theo đạo nào, việc thực hành đức tin trong gia đình sẽ ra sao, những khác biệt trong cách nhìn về cuộc sống và giá trị sẽ được giải quyết thế nào. Chính vì thế, Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo vừa thẳng thắn nhìn nhận rằng “sự khác biệt về tôn giáo có thể gây ra những khó khăn nghiêm trọng trong đời sống hôn nhân” (GLHTCG 1636), nhưng cũng vừa mở ra một hướng tích cực khi nói rằng đó “có thể trở thành cơ hội đối thoại”.

Đứng trước thực tế này, Giáo hội yêu cầu phải có phép chuẩn. Phép chuẩn không phải để kiểm soát tình yêu, nhưng để bảo vệ hai điều rất căn bản: đức tin của người Công giáo và tương lai đức tin của con cái. Chính vì thế, người Công giáo được mời gọi phải tuyên bố sẵn sàng tránh nguy cơ mất đức tin và hứa (kèm theo bản cam kết)thật lòng sẽ làm hết sức mình để con cái được Rửa tội và giáo dục trong đức tin Công giáo (x. GL 1125, 1°). Đây là điểm cốt yếu trong lập trường truyền thống của Hội Thánh.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần hiểu là “lời hứa” này không phải là một hình thức hay một điều kiện áp đặt. Nó là một cam kết lương tâm. Hội Thánh không yêu cầu người Công giáo phải kiểm soát người bạn đời hay áp đặt đức tin trên họ. Trái lại, Hội Thánh cũng khẳng định rõ ràng rằng “không ai bị ép buộc hành động trái với lương tâm mình” (x. Dignitatis Humanae, số 2). Vì thế, hôn nhân giữa người Công giáo và người chưa được Rửa tội luôn đòi hỏi một sự quân bình tinh tế: vừa trung thành với đức tin của mình, vừa tôn trọng tự do của người mình yêu.

Trong thực tế, điều này không hề dễ. Nó đòi hỏi người Công giáo không chỉ “giữ đạo” như một thói quen, mà phải thực sự trưởng thành trong đức tin, biết mình tin điều gì và vì sao mình tin. Đồng thời, người bạn đời cũng cần được thông tin cách rõ ràng và trung thực về những trách nhiệm này, để không ai bị đặt vào một tình huống mà mình không hiểu hoặc không chuẩn bị (x. GL 1125, 2°). Chính sự minh bạch và đối thoại ngay từ đầu sẽ giúp tránh những xung đột đau đớn về sau.

Tông huấn Familiaris Consortio nhấn mạnh rằng người Công giáo có nghĩa vụ bảo đảm việc rửa tội và giáo dục con cái trong đức tin (x. FC 78). Còn Tông huấn Amoris Laetitia cũng nhắc rằng việc chuẩn bị hôn nhân cần giúp đôi bạn đối diện với thực tế đời sống, chứ không phải chỉ dừng lại ở những lý tưởng đẹp (x. AL 211). Điều đó có nghĩa là: tình yêu, nếu muốn đi đến hôn nhân, phải được đặt trên nền tảng của sự thật – sự thật về chính mình, về người kia, và về những khác biệt không thể xóa bỏ.

Vì thế, đối với những người đang ở trong hoàn cảnh này, có lẽ câu hỏi quan trọng nhất không phải là “có được cưới không”, mà là: tôi có thực sự sẵn sàng sống đức tin của mình trong hôn nhân này không? Tôi có đủ can đảm để chịu trách nhiệm về đức tin của con cái mình không? Và người tôi yêu có thực sự tôn trọng điều đó nơi tôi không?

Hôn nhân giữa người Công giáo và người chưa được Rửa tội không phải là một con đường bị đóng lại, nhưng là một con đường đòi hỏi nhiều ý thức hơn, nhiều trưởng thành hơn, và nhiều trung thực hơn. Giáo hội không đứng lên chống lại tình yêu, nhưng muốn tình yêu ấy không chỉ đẹp lúc khởi đầu, mà còn có thể bền vững trong suốt hành trình dài của đời sống gia đình.

Vì thế, nếu hiểu đúng, “phép chuẩn” không phải là một rào cản, nhưng là một bảo đảm: bảo đảm rằng tình yêu ấy được xây dựng trên nền tảng vững chắc của trách nhiệm, của đức tin, và của sự thật. Và chỉ khi đó, tình yêu mới có thể không chỉ bắt đầu đẹp, mà còn đi đến cùng.

Dominic Thế, S.J.