Khi Người Công Giáo Làm Tôi Tổn Thương… Tôi Phải Tin Vào Điều Gì?

2026年5月13日 2026年5月21日

muoibien

Có những người đã rời xa Giáo Hội không phải sau một cuộc tranh luận thần học, nhưng sau một vết thương, một lời nói thiếu bác ái, một thái độ xét đoán, hay một sự giả hình kéo dài quá lâu. Có người từng đi lễ rất sốt sắng, từng phục vụ nhiệt thành, nhưng rồi dần dần mất hết lòng muốn quay lại nhà thờ. Không phải vì họ không còn thao thức về Thiên Chúa, nhưng vì họ không còn chịu nổi cách con người đối xử với nhau nhân danh Thiên Chúa.

Đó là một loại tổn thương rất khó diễn tả. Nếu bị xúc phạm ngoài xã hội, người ta còn biết mình đang đứng trước sự ích kỷ hay bất toàn của con người. Khi điều ấy xảy ra trong Giáo Hội, nơi lẽ ra phải phản chiếu Tin Mừng, thì vết thương thường đi sâu hơn. Nó không chỉ làm người ta thất vọng về một vài cá nhân, mà nó làm người ta bắt đầu nghi ngờ chính điều mình đã tin. Người ta tự hỏi: “Nếu những người nói về Đức Kitô mà vẫn sống như thế, thì Tin Mừng có thật sự biến đổi con người không?” Không ít người mang trong mình câu hỏi ấy suốt nhiều năm mà không nói ra.

Vấn đề là khi bị tổn thương trong Giáo Hội, người ta hiếm khi chỉ giận một con người. Sau một thời gian, cơn thất vọng ấy bắt đầu lan sang chính đời sống đức tin. Người ta không còn muốn cầu nguyện, không còn muốn mở lòng mình. Có người vẫn đi lễ, nhưng bên trong chỉ còn một khoảng cách lạnh lẽo. Có người nghe nhắc đến Thiên Chúa là nhớ lại những áp lực, những tổn thương và những cay đắng mình đã từng trải qua. Đức tin của họ không mất đi trong một biến cố, mà nó bị bào mòn dần.

Điều đáng sợ nhất của scandal trong Giáo Hội không phải chỉ là việc có những Kitô hữu sống ngược với Tin Mừng. Điều đáng sợ hơn là vết thương ấy có thể làm một người đánh mất khả năng tin rằng mình còn có thể được yêu thương bởi Thiên Chúa.

Nhưng nếu đọc Tin Mừng, người ta sẽ nhận ra Đức Giêsu chưa bao giờ hứa rằng những người đi theo Ngài sẽ lập tức trở nên hoàn hảo. Ngay trong nhóm Mười Hai đã có sự phản bội. Giuđa bán Thầy không phải sau khi bỏ đi khỏi cộng đoàn, nhưng trong lúc vẫn đang ở rất gần Đức Giêsu. Phêrô, người vừa tuyên xưng đức tin mạnh mẽ, lại là người chối Thầy giữa đêm tối. Các môn đệ tranh giành nhau vị trí lớn nhỏ ngay cả khi Đức Giêsu đang nói về cuộc thương khó của Ngài. Tin Mừng không che giấu những điều ấy. Trái lại, Tin Mừng giữ chúng lại như một sự thật phải được đối diện. Bởi vì Hội Thánh chưa bao giờ là một cộng đoàn của những con người hoàn hảo. Hội Thánh là nơi Thiên Chúa kiên nhẫn ở lại giữa những con người đang rất chậm chạp trong hành trình hoán cải.

Công đồng Vatican II nói rằng Giáo Hội “vừa thánh thiện vừa luôn cần được thanh tẩy” (Lumen Gentium, số 8). Câu nói ấy nghe có vẻ nghịch lý, nhưng đó lại là một trong những thực tại sâu nhất của Kitô giáo. Sự thánh thiện của Giáo Hội không đến từ việc mọi thành viên đều sống đúng Tin Mừng. Nếu như thế, Kitô giáo đã sụp đổ từ lâu rồi. Sự thánh thiện của Giáo Hội đến từ việc Đức Kitô vẫn tiếp tục hiện diện giữa một nhân loại đầy thương tích và không ngừng kéo nhân loại ấy trở về. Nhiều người khi bị tổn thương trong Giáo Hội bắt đầu đồng hóa Thiên Chúa với những người đã làm họ đau. Đây là nơi đức tin dễ bị bóp méo nhất. Bởi Thiên Chúa không giống những hình ảnh méo mó mà con người tạo ra nhân danh Ngài.

Có những người nói về lòng thương xót nhưng lại làm người khác nghẹt thở. Có những người nói về sự thật nhưng thiếu tình yêu. Có những người dạy rất đúng về giáo lý nhưng lại mang một trái tim khô cứng. Điều ấy không làm Tin Mừng sai đi. Nó chỉ cho thấy con người có thể ở rất gần những điều thánh mà vẫn chưa để cho Tin Mừng chạm tới tận đáy lòng mình.

Thánh Augustino từng nói rằng trong Giáo Hội có những người ở bên trong nhưng trái tim lại ở bên ngoài, và cũng có những người tưởng như đứng ngoài nhưng lòng họ vẫn đang kiếm tìm Thiên Chúa cách chân thành. Thánh nhân nói điều ấy sau khi chính ngài đã chứng kiến biết bao tranh chấp, chia rẽ và giả hình trong đời sống Giáo Hội thời của mình. Ngài không ngây thơ trước sự yếu đuối của con người, nhưng cũng không để sự yếu đuối ấy trở thành lý do để tuyệt vọng về Thiên Chúa.

Điều khó nhất nơi những người bị tổn thương không phải là tha thứ. Điều khó nhất là tiếp tục mở lòng sau khi đã thất vọng quá nhiều. Nhiều người không còn chống đối Giáo Hội nữa. Họ chỉ mệt mỏi, một sự mệt mỏi sâu thẳm trong lòng. Họ không muốn tranh luận thêm, không muốn giải thích thêm, không muốn hy vọng thêm lần nào nữa vì sợ lại thất vọng.

Trong linh đạo của thánh Inhaxio Loyola, con người không được mời gọi che giấu những chuyển động ấy. Linh Thao không bắt đầu bằng việc ép mình phải đạo đức hơn. Nó bắt đầu bằng sự thật. Một người chỉ thật sự bước vào tương quan với Thiên Chúa khi họ đủ thành thật để đem cả bóng tối, cay đắng và thất vọng của mình ra trước mặt Ngài.

Nhiều lúc, lời cầu nguyện thật nhất không phải là một suy niệm đẹp. Nó chỉ là: “Lạy Chúa, con vẫn còn đau. Nhưng con chưa muốn bỏ Ngài.” Có những đức tin trưởng thành không sinh ra từ bình an, nhưng từ việc một con người vẫn ở lại sau khi đã đi ngang qua thất vọng.

Đến một lúc nào đó, người ta sẽ hiểu rằng nền tảng cuối cùng của Kitô giáo không phải là sự tốt lành của các Kitô hữu. Nếu đặt đức tin trên điều ấy, người ta sẽ thất vọng. Nền tảng của Kitô giáo là chính Đức Kitô, Đấng vẫn trung tín ngay cả khi con người không trung tín. Chắc hẳn, điều còn giữ một người ở lại trong Giáo Hội không phải vì họ không còn nhìn thấy bóng tối nơi con người, nhưng vì giữa tất cả những giới hạn ấy, họ vẫn nhận ra một Đấng chưa bao giờ ngừng yêu thương mình.

Dominic Thế, S.J.

References