KHI GIA ĐÌNH CHƯA CÓ CON

Một hành trình không dễ gọi tên, nhưng không vô nghĩa!

Có những câu hỏi tưởng chừng rất bình thường trong đời sống hằng ngày, nhưng lại có thể chạm đến những nơi rất sâu kín trong tâm hồn con người. Những câu như “bao giờ có em bé?”, “đã đi khám chưa?”, hay “có cần thử cách này không?” thường không mang ác ý, thậm chí còn xuất phát từ sự quan tâm. Tuy nhiên, đối với những người đang chờ đợi một đứa con, mỗi lần nghe lại những câu hỏi ấy là một lần nỗi đau bị khơi lên. Ban đầu, đó chỉ là những lời từ bên ngoài, nhưng dần dần, chúng trở thành một tiếng vọng âm thầm trong chính lòng họ, khiến họ tự hỏi: tại sao lại là chúng tôi?

Đối với nhiều người, hôn nhân gắn liền với một ước mơ rất giản dị: được làm cha, làm mẹ; được nghe tiếng trẻ thơ trong gia đình; được chứng kiến một sự sống lớn lên từ chính tình yêu của mình. Thế nhưng, thực tế không phải lúc nào cũng đi theo con đường ấy. Có những gia đình đón nhận con cái như một điều tự nhiên, nhưng cũng có những gia đình phải bước vào một hành trình dài của chờ đợi, hy vọng, và không ít lần thất vọng. Điều làm họ đau không chỉ là việc chưa có con, mà còn là cảm giác như gia đình mình chưa trọn vẹn, như thể hạnh phúc của mình đang đến chậm hơn người khác. Những bữa cơm thiếu tiếng trẻ thơ, những lần gặp gỡ giữa các gia đình có con nhỏ, tất cả những điều đó có thể trở thành những khoảnh khắc khiến họ ý thức rõ hơn về khoảng trống mà mình đang mang trong lòng. Đó là một nỗi đau âm thầm, nhưng dai dẳng và khó gọi tên.

Trong đời sống đức tin, họ vẫn tin rằng con cái là một hồng ân của Thiên Chúa. Thật vậy, Giáo Hội khẳng định rằng: “Con cái là hồng ân cao quý nhất của hôn nhân” (Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2378). Nhưng khi hồng ân ấy chưa đến, chính niềm tin đó cũng bị đặt vào thử thách. Họ bắt đầu tự hỏi Thiên Chúa đang ở đâu trong câu chuyện của mình. Có người vẫn tiếp tục cầu nguyện, nhưng lời cầu nguyện trở nên nặng nề; có người dần rơi vào im lặng, không phải vì họ đánh mất đức tin, mà vì họ không còn biết phải đặt niềm tin của mình ở đâu trong hoàn cảnh cụ thể này.

Chính trong những tháng ngày ấy, tình yêu vợ chồng cũng bước vào một thử thách âm thầm. Người ta bắt đầu nhìn lại bản thân, tự hỏi liệu vấn đề có nằm ở mình hay không, liệu mình có thiếu điều gì, hay người kia có đang thất vọng về mình. Những câu hỏi này thường không được nói ra, nhưng lại đủ sức tạo nên một khoảng cách vô hình giữa hai người nếu không được nâng đỡ bằng sự cảm thông và sự trung tín ở lại.

Trong bối cảnh ấy, một sự thật căn bản cần được nhắc lại: gia đình không bắt đầu từ con cái. Theo Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, “giao ước hôn nhân… tự bản chất hướng đến thiện ích của đôi bạn cũng như việc sinh sản và giáo dục con cái” (số 1601). Điều đó có nghĩa là: con cái thuộc về ơn gọi của hôn nhân, nhưng không phải là nền tảng làm nên giá trị của tình yêu vợ chồng. Nền tảng ấy chính là sự trao hiến hỗ tương giữa hai người.

Đối với người Kitô hữu, tình yêu hôn nhân không chỉ dừng lại ở một thực tại nhân loại, nhưng còn là một Bí tích. Như Hiến chế Gaudium et Spes dạy rằng: “Tình yêu vợ chồng đích thực được đưa vào trong tình yêu thần linh và được hướng dẫn và phong phú hóa bởi sức mạnh cứu độ của Đức Kitô” (số 48). Vì thế, ngay cả khi con cái chưa đến, tình yêu giữa hai người không phải là một hành trình bị bỏ rơi. Thiên Chúa không đứng ngoài câu chuyện của họ, nhưng đang hiện diện trong đó một cách âm thầm, kiên nhẫn và trung tín.

Tuy nhiên, nỗi đau hiếm muộn vẫn là một thực tại rất thật, bởi vì tình yêu hôn nhân, tự bản chất, luôn hướng đến việc sinh hoa trái. Khi điều đó chưa xảy ra, nỗi đau không chỉ dừng lại ở sự thiếu vắng một đứa trẻ, mà còn chạm đến chính chiều sâu của tình yêu. Chính vì thế, không có một lời giải thích đơn giản nào có thể làm cho nỗi đau ấy biến mất.

Trong hành trình tìm kiếm hy vọng, con người có thể tìm đến nhiều giải pháp. Nhưng Giáo Hội nhắc rằng: “Đứa trẻ không phải là một quyền lợi, nhưng là một hồng ân” (Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo, số 2378). Các huấn thị như Donum Vitae (1987) và Dignitas Personae (2008) của Giáo hội Công giáo tiếp tục khẳng định rằng phẩm giá của sự sống con người phải luôn được tôn trọng từ khởi đầu, và không thể bị biến thành sản phẩm của kỹ thuật. Vì thế, việc tìm kiếm con cái không chỉ là một vấn đề y khoa, nhưng còn là một hành trình phân định trong ánh sáng của chân lý và tình yêu.

Có những hành trình mà con người không chọn, nhưng vẫn phải bước qua. Trong ánh sáng của Hiến chế Gaudium et Spes, “con người… không thể tìm thấy chính mình nếu không chân thành hiến mình cho người khác” (số 24). Đôi khi, chính trong những điều mình không có, tình yêu lại được thanh luyện để trở nên tinh tuyền hơn, không còn dựa vào những gì mình nhận được, nhưng dựa vào sự trung thành trong việc trao ban mỗi ngày.

Ở một chiều kích sâu hơn, nỗi đau này có thể trở thành một cách hiệp thông với mầu nhiệm Thập Giá của Đức Kitô, nơi tình yêu được tỏ lộ trọn vẹn trong việc hiến mình. Đây không phải là một lời giải thích dễ dàng, nhưng là một con đường có thật trong đời sống đức tin: khi con người không trốn tránh đau khổ, nhưng mang nó trong tình yêu, thì chính đau khổ ấy có thể trở thành nơi gặp gỡ Thiên Chúa một cách sâu xa hơn.

Cuối cùng, điều còn lại không chỉ là câu hỏi “bao giờ có con”, mà là một câu hỏi khác, sâu hơn và đụng chạm hơn: hai người có còn “nắm tay nhau” không? Khi mệt mỏi, khi thất vọng, khi không còn hiểu hết nhau, liệu họ có còn chọn ở lại với nhau, chọn lắng nghe và chọn không đổ lỗi cho nhau hay không? Nếu câu trả lời vẫn là có, dù còn yếu ớt, thì gia đình ấy vẫn đang sống, và không chỉ sống, mà còn đang lớn lên.

Có thể hoàn cảnh bên ngoài chưa thay đổi, nhưng trong chính hoàn cảnh đó, họ vẫn có thể chọn kiên nhẫn hơn một chút, chọn lắng nghe nhiều hơn một chút, và chọn cầu nguyện, có khi thay cho nhau khi người kia không còn đủ sức. Những lựa chọn nhỏ bé ấy, theo thời gian, có thể trở thành nền tảng vững chắc cho một tình yêu trưởng thành.

Không ai có thể nói rằng hành trình này là dễ dàng, nhưng cũng không vì thế mà nó trở nên vô nghĩa. Gia đình không chỉ là nơi có con, mà trước hết là nơi tình yêu không rút lại, ngay cả khi phải đi qua những khoảng trống rất lớn. Và có lẽ, chính trong những khoảng trống ấy, một điều khác đang âm thầm được sinh ra: một tình yêu không còn dựa vào điều mình có, nhưng dựa vào điều mình là, và điều mình vẫn chọn trao ban mỗi ngày.

Nếu tình yêu ấy vẫn còn, nếu hai người vẫn chọn ở lại với nhau, thì ngay cả trong sự thiếu vắng con cái, đời sống gia đình vẫn đang sinh hoa trái một cách thật sự, và đời sống ấy không bao giờ vô nghĩa.

Dominic Thế, S.J.